اضطراب در کودکان و راهکارهایی برای رفع آن

حمایت از کودکان مضطرب در محیط کلاس(در مهدکودک)

جاشوا که یک کودک سه ساله در کلاس خانم آدامز میباشد از روز اول مهدکودک مضطرب است. و همچنان دو ماه بعد هنوز رفتار مضطربانه از خود نشان میدهد. این رفتار چالش انگیز جاشوا به نظر میرسد هنگام صبح که تحویل مهد داده میشود بدتر است. هنگام انتقال از فعالیتی به فعالیتی دیگر و همچنین هرگونه تغییردر برنامه نیز رفتار بدتر میشود.

خانم آدامز دیده که جاشوا اغلب جیغ میکشد. کنار در کلاس می ایستد.  از دلدرد شکایت میکند و مرتب میپرسد “مادرش کی برمیگردد”. اینکه پس از دو ماه این رفتار بهتر نشده خانم آدامز را نگران کرده است. خانم آدامز به دنبال تکنیک ها و روش های موثری است که اضطراب جاشوا را کاهش دهد. مخصوصا تکنیک هایی که به سادگی بتوان در کلاس و در کارهای روزمره از آنها استفاده کرد.

هنگامی که کودکی اضطراب دارد، این حالت او بر توانایی کنار آمدن با کلاس تاثیر چشمگیری میگذارد. روش های تشنج زدایی میتواند به کودکان مضطرب کمک کند تا عواطف شدید خود را تشخیص داده و خود را آرام کنند. در خلال یک رفتار کج خلقی، جیغ و فریاد سخت است که از کودک انتظار داشته باشیم قانون را رعایت کند و انتظارات را بجا آورد. بهتر است در چنین مواقعی مربی با لحنی آرام و نرم کودک را آرام کند و نفس کشیدن عمیق را با او تمرین کند. این تنفس عمیق باعث میشود که عواطف شدید آرام شده و بدن کودک نیز به پیرو آن آرام گردد.

اگر کودک رفتار پرخاشگرانه دارد بسیار مهم است که جملاتی کوتاه مانند جمله زیر بگویید:

“شما باید پاهای خود را روی زمین بگذاری” و “بهتر است که با صدای آرام صحبت کنی”.

سعی کنید هیچ سوالی از کودک نپرسید. مثل “چرا دوستت رو زدی؟” یا “چرا وقتی مامانت میره اینقد گریه میکنی؟” و..

در عوض بگویید:”من میفهمم که الان ناراحتی.”

پاسخ دادن به سوالاتی که با “چرا” شروع میشوند برای کودکان سخت است. اما وقتی احساس آنها را به رسمیت میشناسید بچه ها این عواطف را تجربه کرده و از روش هایی که به آنها کمک میکند تاآرام بگیرند، سود میبرند. هنگامی که کودک آرام گرفت و رفتار اوقات تلخی و خشمگینانه او فروکش کرد یا با تنفس عمیق بدنش آرام شد، آنوقت میتوانید بر منبع اضطراب او تمرکز کنید.

سه فعالیت درزیر آمده است که دوتای آنها رفتار مضطربانه کودکان را آرام کرده و سومی به آنها کمک میکند علت اضطرابشان را پیدا کرده و بتوانند از پس آن برآیند.

شما میتوانید این روش ها را به تک تک کودکان آموزش دهید یا در زمان فعالیت های کلاس بگنجانید و با همه ی بچه ها به اشتراک بگذارید:

فوت کردن حباب

حباب فوت کرن، یک روش تنفس عمیق است که به شکل مفرح به کودکان می آموزد چگونه تنفس خود را کنترل کنند. این کار به هنگام خشم یا ناراحتی خیلی به آنها کمک میکند. برای انجام این فعالیت، به همه یک ظرف آب و مایع دستشویی و یک حلقه کوچک پلاستیکی بدهید و ببینید چطور بچه ها با حباب ها بازی میکنند. پس از چند دقیقه از بچه ها بخواهید هر کدام حباب بزرگ و خیالی خودشان را بسازند و فوت کنند. توضیح دهید چگونه نفس عمیق بکشند و سپس به آنها نشان دهید چگونه ریه هایشان را از هوا پر کنند و بعد آهسته آهسته آن را بیرون دهند. مثل آنکه میخواهند حباب بزرگی بسازند. به آنها یادآوری کنید که اگر سریع یا با فشار هوا را بیرون دهند حباب ها پاره میشوند یا میترکند و بدن هایشان آرام نمیگیرد.

فضای شادی

در این روش از تصویرسازی هدایت شده استفاده میشود تا به بچه ها کمک کنیم تصاویر مثبتی در ذهنشان به وجود آورند. و از تمام حس هایشان برای آرام گرفتن استفاده کنند.

از آنجاییکه انجام این فعالیت تصویرسازی برای کودکان خردسال به تنهایی دشوار است میتوان فعالیت واقعی تری که به آرام سازی کمک کند برای آنها در نظر گرفت. مثل مشخص کردن یک فضای فیزیکی در کلاس که بچه ها بتوانند به آنجا بروند و تصویرسازی مثبت انجام دهند. این فضای شاد در کلاس میتواند شامل مواد و ابزاری گرم و نرم و راحت مثل پتو، بالشت، کیسه های لوبیا و فرش باشد. بچه ها میتوانند آن را تزیین کنند و اگر دوست دارند عروسک هایی را در آنجا قرار دهند. این مکان هنگام اضطراب برای آرام گرفتن بچه ها و احساس امنیت کردن میتواند مکان خوبی باشد.

این مکان نباید برای تنبیه استفاده شود، باید به بچه ها حس خوب و آرامش دهد. فضای شاد جاییست که وقتی بچه ها حس ناراحتی، اضطراب و غم دارند به شما نشان میدهد که مشکلی وجود دارد. میتواند به آنجا بروند و آرام بگیرد و حس خوبی کنند و این باعث رفتار مثبت تر در آن ها خواهد شد.

وقتی کودکی در این فضای شاد است باید همیشه از روش های مثبت و زبان مثبت برای او استفاده کرد. میتوان به او کمک کرد تا در مورد مشکلی که دارد احساس و فکرش را بیان کند و حل مسئله کند و در مورد رفتارهای مثبتی که میتواند به هنگام بروز آن مشکل انجام دهد با او صحبت کنید.

قوطی نگرانی

در روش “قوطی نگرانی” شما میتوانید از طریق صحبت با کودک راه حل هایی برای نگرانی ها و احساسات مضطربانه کودک پیدا کنید. شما و کودک با همکاری هم قوطی نگرانی را تزئین کنید. (قوطی یا ظرفی که یک درب جدا دارد که در آن یک شکاف درست کرده اید.)

کودک را تشویق کنید ناراحتی و نگرانی هایش را روی تکه های کاغذ نقاشی کند و زیر آن نقاشی ها نگرانی هایش را برایش بنویسید. سپس این نقاشی ها را کودک داخل قوطی بیاندازد. این فعالیت کودک را قادر میسازد تا ترس هایش را به جای نگه داشتن و انبار کردنشان درون خودش که باعث تشدید علایم اضطراب میشود، بیان کند و بیرون بریزد.

خانم آدامز فعالیت “قوطی نگرانی” را برای جاشوا توضیح میدهد تا به او کمک کند احساس و رفتارهایش را درک کند.

خانم آدامز توضیح میدهد که نگرانی های جاشوا میروند داخل قوطی نگرانی تا نتوانند دیگر موقعی که او دارد بازی میکند اذیتش کنند. سپس در بعضی اوقات مثلا سه روز صبح در هفته خانم آدامز و جاشوا باهم نگرانی ها را از قوطی در می آورند، میخوانند و باهم گفت و گو میکنند. و هچنین در مورد اینکه چطور میتوانند از عهده آن احساسات ترسناک بر آیند باهم صحبت میکنند. به مرور زمان انتظار خانم آدامز این است که جاشوا مستقل تر شده و بتواند خودش به تنهایی از قوطی نگرانی استفاده کند. اما در هر حال حتی وقتی که جاشوا به طور مستقل از قوطی نگرانی استفاده میکند، خانم آدامز میداند که بسیار مهم است که در کار با جاشوا رفتار با ثبات داشته. و اوقاتی را به او اختصاص دهد تا مهارت های مهم اجتماعی را باهم تمرین کنند تا اضطراب جاشوا رفته رفته برطرف گردد.

نتیجه:

شما نقش بسیار مهمی در کمک به یادگیری کودکان در اینکه چطور عواطف شدید خود راتشخیص دهند و آن را آرام سازند دارید.

روش های تشنج زدایی شرح داده شده میتوانند در یادگیری مهارت های مواجهه با اضطراب و رفع آن به کودکان کمک کنند. با آموزش و تمرین پیوسته، کودکان خردسال به تدریج در مدیریت عواطف خود و علائم اضطرابی موفقتر عمل میکنند.

 

ترجمه و تنظیم: مهرا جلیلی

برای دیدن دیگر مقالات روی لینک کلیک کنید.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *